?ШайтIа поатрон

(дувцар)

ШоллагIа кIира дар Сахрат ший са мо везача ТIохага маьре яха. Дукхача хана денз шоайла бовзаш, безаш хьабаьхкабар уж. Цхьан юрта бахе а, дика йоккха юкъ йоаллар царна юкъе. ЙоI юртал магIа, хьун йисте яхар. ЗIамига саг – юрта вокх йисте. Сахрата да цIихеза чарахь вар. Цудухьа зIамига йиIиг йолча хана денз герзашта юкъе хьалкхийна а, царца хьакхаштаяьнна а яр йоI. Цхьайолча хана дас шийца аькхе югар из, къонахчо дергдолаш дола гIо-новкъостал дора цо аькха тохкаш а, цул тIехьагIа из дувш а, цIадахьаш а. Нана раьза яцар цу гIулакха. Герзаца айхьазъяккха мегаргьяц кхалсаг, аьнна, хетар цунна. Амма цох пайда хилацар. Кхалсага хетар дукха теркал де Iемавацар фусама-да зIамига волча хана денз. Цудухьа де мел дезар шийна бакъахьа хеттача тайпара хьадора цо, цхьайолча хана из оамал бахьан долаш ший корта лазе а.

ХIаьта а дика хIамаш а доахкар цу тайпара дезалхо кхеварах. Даим кердача фега лела Iемача Сахрата басилгаш каьлика Iаж сана цIе яр, из ца йовзача сага царна басар хьекхад аргдолаш. ДегIаца низ бар. Iокхайде, томараш тIехьа йолча хьажкIий гали балам тIа дуллар цо. ХIаманна, мел хала хиларах, леткъа Iемаяцар. Юрта вахача сага, кхалсаг из яле а, эшаш хулар цу тайпара оамалаш. Йоккха мел хул, цхьаккха хIамах кхераш яцар йоI. Ча яйча, борз яйча вIалла шеек йоацаш, шортта дIайийрзе дIайодар, ше цхьаь хилча. Даьца хилча-м царна герз тоха дезаш хулар. Мичча беса далее а, оакхарий доаде Iема Бийбот къизо саг вар. Цо къахетам бицар царех. ХIаьта а йоI-м ишта яцар. Цу даь йоI иштта хилар тамаш йолаш, селлара къахетаме яр.

Цхьан дийнахьа дахча да хьунагIа ше водаш, Сахрат йигар дас. Ворда чу ши диг, боккха херх чу а билла, юртах баьлар уж. Вешта, уж бахача моттигера хьунагIа дIакхача гIаж кхоссал моттиг маара яцар. Къона гаьнаш тедаш тIакхаьчача шийна бехк бергболандаь, къоанала мурденна хенаш лехар чарахьа. Догарца доаккхалур догарца а, цадоаккхалур херхаца а хьокхар цо. Цкъа иштта десага баха болаш, хьекха лакха, сома хи, кхеста ловзаийккха, Бийбота шаккха ког лоацаш бежар. Кадай хиларах дIаюстаръэккха кхийнача Сахрата хIама динзар сигаленах бухь гIортабаь лаьттача ширпача нажо. Даьна оарцагIъяхар из, ший хур даь га хьалъайе, даь шаккха ког цунна кIалхара хьабаккха елар.

Амма цох пайда хиланзар. ЦIаккха ше ца баь узам беш, улар къаьнна чарахь. Ше топ техача аькханга бувлаш хиннача узамах тара хийтар цунна ший оаз. ХIана хилар сона ер? Уйла йора цо. Аз доадаьча оакхарех бола бекхам ба-кх ер, аьнна, дагадохаш нийслора. ЛадийгIача, гаьно деттача догара тата хезар йоIа. ГIо деха дезаш, оарц даккха дезаш эттадар гIулакх. Цигахьа хьийдар из, дукха ха ялале цунна вайра хи божабе гIерташ воалла шера белаж йолаш, дийна хIамаш сана дегIа пхьидаш лелаш воалла зIамига саг. Цкъарчоа цец-амагIа ваьннача висар из, ше цхьаккъа хьунагIа кхалсаг бIаргаяйча. Цкъарчоа алмас дий-тье ер аьнна хетаделар. Бакъда вокхо гIо дийхача, кхийтар из гIайгIа кхаьча шийна тIаена кхалсаг из хиларах. Чехка оарцагIа а вахар. Цу дийнахьа дахча доаккхилга хиланзар цунчох. Воккха саг кхерама кIалхарваккхал, цул тIехьагIа из ийца юрта Iочуваххал ха маара йисаяцар сайранара боад тIая.

Ше хьатIакхоаччаше, нажа гударгаш сана сомача пхьарсашца, эзза хи хьал а айбаь, Сахратага цу кIалхара из дIатокхавайтар цо. Шаккха когаш голашта лохера кагбаьбар. Шортта ворда тIа вилла, ше говра юхь лаьца цIавигар цо доарахо, ший говр-ворда тIехьара хьа йийза. ТIоха иштта яйзаяр Сахрат. Цу хана денз цунца чIоагIа безам болаш а вар. Воккха саг вийрзача цунга маьре яха дош делар йоIа…

Ханз уж цхьана бахар зIамига саги хIаьтта доаладаь нускали. Тамашийна хоза. Сийрда Iуйре яр лаьттар. Бакъда анаюхера хьагIертача боадонах, хьаргIий Iул да мотталора. Цох чIоагIа кхерар. Увзалора кхалсаг. Наггахьа мара ца хулача ишттача Iуйренех цаI яр таханаръяр. Кора кIалгIолла тIехваьнна, цIагIа чувоагIача ТIохаца бегаш бе дагадехар Сахрата. ЦIагIа гIолла дIа-юха хьежача, эггара хьалха цун бIарг тIаэттар кIувса тIа хьалъуллача, Iаьржа кIур биллача шолгоара топа. Елаенна, дIакхайда, из хьа а ийца, наIара духьала дIаэттар из. ЦIайзар ниI. Еллаелар. Гучаваьлар ТIох. Ото чу латтача цунна кIирденна бIарахьежар, мелIа бIаргаш сана дола топа Iургаш.

— ХIанз фу лделаду Iа? — велавелаор цу чу хIама цаялларах тийша вола фусама-да.

— Топ тоха йоалл-кх! – аьлар Сахрата.

— ДIаяла, эгIаяьй хьо! ЦIагIа дIачу мукъагIа валийта со, — дийхар наIара санагIа тIа латтача маара. Сов бочалла нускал човхаде лацар цунна.

— Воалийтаргвац… Тоха аз хьона!?

— Тохал даьллахий, тохал! — хьалчуволавелар ТIох.

Цу хана лак эзар Сахрата. Топ яьлар. НаIара санагIаца теккха, Iогорахайра фусама-да.

— Ва Даьла!.. — цIенъюкъе Iоежар цун бера дIаяха топ. Юрт аьгар. ГIайттар хьун тIара оалхазараш.

МоцагIа денз кулг ца тохаш иллача топа чу шайтIа поатрон йоаллаш хиннаяр. Цудухьа оал боккхача наха, яьсса топ а сага тIахьокха мегаргьяц.

ШоллагIча дийнахьа юртарча кашамашка дIавеллар ТIох.

— Вий гIойла хьо топ яьчох! – Сахрата баьккха сардам хьалхезаб юртал магIарча лоамах боаллача лувкхеранна. ХIара Iуйранна белх йоах из:

— Вий… Вий… Вий…- яхаш.

Сетсалом Арчаков

Сердало

№ 76-77 (11812-813), четверг, 1 июня 2017 года