Александр Жирков Оло?хо декадатын а?ыллыытыгар кытынна

Оло?хо — ?б?гэлэрбитин, т?р?ттэрбитин кытта быстыспат ситим. Саха омук ки?и буолар килбиэнэ, ?лб?т-с?ппэт сили?э, алгыстаах Аал Кудук ма?а, тускулаах туруга. ?р?сп??б?л?кэбитигэр сыллата Оло?хо к?н?гэр аналлаах декаданы ыытыы ?т?? ?гэскэ кубулуйан, киэ? далаа?ыннаахтык ыытыллар. Оло?хо?о аналлаах научнай-практическай конференциялар, т?г?р?к остуоллар, быыстапкалар, конкурстар, кинигэ с?рэхтэниилэрэ,  спектакльлар дьону-сэргэни т?мэллэр. Быйылгы декада сэтинньи 25-тэн ахсынньы 9 к?н?гэр диэри буолуо?а.    Оло?хо декадатын ??р??лээхтик а?ыы сэтинньи 25 к?н?гэр Былатыан Ойуунускай аатынан Саха академическай театрыгар ыытылынна.   Дьоро киэ?э?э Ил Т?мэн спикерэ, Оло?хо иккис уон сылын бэлэмнээн ыытыыга Саха ?р?сп??б?л?кэтин Национальнай тэрийэр кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков , Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Алексей Дьячковскай , култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирин солбуйааччы Николай Макаров , Амма, Мэ?э Ха?алас улуустарын делегациялара, ?р?сп??б?л?кэбит оло?хо?уттара кыттыыны ыллылар.   Театр фойетыгар аатырбыт оло?хо?уттар САССР ?т??лээх артыы?а Устин Нохсоров т?р??б?тэ 110, саха народнай, Россия ?т??лээх артыы?а, Былатыан Ойуунускай аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата Гаврил Колесов т?р??б?тэ 85 сылларыгар аналлаах быыстапкалар тэриллибиттэр. Кинилэр биир дойдулаахтара, Амма, Мэ?э Ха?алас улуустарын делегациялара анаан-минээн кыттыыны ыла кэлбиттэр. Оло?хо саалатыгар Николай Степанов-Ноорой "К?н Эрили" оло?хотун Мэ?э Ха?алас, Устин Нохсоров "Дыырай Бэргэн" оло?хотун Амма ыччаттара толордулар.   Декада ??р??лээх чаа?а "Оло?хо эйгэтэ – о?о оонньуутугар" бырайыагынан о?о?уллубут, оло?хо геройдарын уобарастарыгар оло?урбут куукулалары били?иннэрииттэн са?аланна.   Спикер Александр Жирков мустубут дьону Оло?хо к?н?нэн э?эрдэлээн туран, бу ?лэ хаамыытын сырдатта. "Оло?хо тыыныгар ыччаты иитии бастаан оскуолалартан са?аламмыта. Салгыы оло?хо  педагогиката аны о?о у?уйааннарыгар   киирбитэ. Оло?хо геройдарын уобарастарыгар оло?урбут оонньуурдарынан о?о саадтарын хааччыйар ту?унан боппуруо?у Национальнай кэмитиэт ?сс? 2011 сыллаахха к???лээбитэ. Бу ааспыт биэс сыл устата ити хайысха?а ?лэ баран, Национальнай кэмитиэт туруорсуутунан Ил Т?мэн бюджекка ?п к?р?н, С? ??рэ?ин министиэристибэтэ "Оло?хо эйгэтэ – о?о оонньуутугар" бырайыагы олоххо киллэрдэ. Оло?хо персонажтарынан куукула та?а?ын тигии уонна театрга анаан о?о к?ст??м?н о?орууга республикатаа?ы куонкурус ыытыллыбыта.  Ол т?м?г?нэн бастакы  комплекка 5 куукула о?о?уллунна. Манна Туйаарыма Куо, ?р?? Уолан, Ньургун Боотур, Кыыс Ньургун, Айыы Умсуур Уда?ан уобарастара т?м?лл?нн?лэр. Иккис т???мэххэ э?иил атын персонажтар, абаа?ы геройдара о?о?уллуохтара. Силигин ситтэ?инэ, комплект барыта 10 персонажтан турар буолуохтаах. Куукулалары о?орууга Софья Попова   дириэктэрдээх "Чороон ХХI" ?йэ тэрилтэ ?лэлэстэ. Бастакы 1 ты?ыынча комплегы ?р?сп??б?л?кэ оло?хонон дьарыктанар у?уйааннарыгар тар?атыахпыт", - диэн эппитин саала ытыс тыа?ынан уруйдаата.   Салгыы спикер: "Оло?хону ?йэтитиигэ ыытар ?лэбитин бу сыллар тухары хайдах ыыттыбыт, туох сити?иилээхпитий? ?лэ 2005 сыллаахха са?аламмыта. 2020 сылга Оло?хобут аар-саарга аатырбыта 15 сылын туолар. Онно Национальнай тэрийэр кэмитиэт ырытан, ??рэтэн, чинчийэн киэ? далаа?ыннаах ?лэни ыытар. ?р?сп??б?л?кэбит араас муннуктарыгар оло?хону ?йэтитии ту?угар ?лэлиир дьон бааллара би?игини олус ??рдэр. Ыччаппыт норуотун тылын, фольклорун, уус-уран айымньытын, сиэрин-туомун билэр буолла?ына, оло?ор бигэ тирэхтээх буолуо?а. Бу би?иги с?р?н сорукпут буолар", - диэн бэлиэтээтэ.   "Сайын аайы ыытыллар Оло?хо ы?ыа?ын ?г?с дьон к??тэр, эрдэттэн тэринэр, бэлэмнэнэр. ??рэрбит диэн ити ?гэс олохсуйда. Аан бастаан маннык ы?ыах Таатта улуу?уттан са?аламмыта. Э?иилги ы?ыах Алда??а ыытылларын бары истэ-билэ сылдьа?ыт. Бу эппиэтинэстээх ?лэ?э Оло?хо Ассоциацията кэскиллээхтик ?лэлэ?э сылдьар общественнай тэрилтэ буолар. Т?гэнинэн ту?анан, ?йэлээх ?лэ?э ?йд?р?н-санааларын ууран ?лэлэ?э сылдьар бар дьо??о махталбытын тириэрдэбит", - диэн Александр Жирков этиитин т?м?ктээтэ.   Салгыы ?г?с сыллаах сыралаах ?лэтин, оло?хо сайдыытыгар кылаатын и?ин, Саха ?р?сп??б?л?кэтин Ил Т?мэнин Бэрэссэдээтэлин Махтал суругун Зоя Сысолятина?а (Дьокуускай) туттарда. Оло?хо иккис уон сылын бэлэмнээн ыытыыга Саха ?р?сп??б?л?кэтин Национальнай тэрийэр кэмитиэтин Бочуотунай Грамотатынан ХИФУ профессора Мария Прокопьева-Нохсорова , Ха?аластаа?ы "Кыымчаан" у?уйаан иитээччитэ Айна Олесова , Мэ?э Ха?алас улуу?ун Баатара нэ?илиэгин ба?ылыга Федор Захаров , Мэ?э Ха?алас улуу?ун Оло?хо норуот айымньытын киинин уус-уран салайааччыта Ариан Пермяков, Саха ?р?сп??б?л?кэтин ?т??лээх артыы?а Зоя Попова , араадьыйа суруналыы?а Майя Власьева , Дьокуускай куорат "Кэрэчээнэ" у?уйаанын сэбиэдиссэйэ Галина Николаева на?араадаланнылар.   Александр Николаевич экспертар сэбиэттэрин бы?аарыыларынан Култуура уонна духуобунай сайдыы министерствотын бириэмийэтин "Оло?хо мецената" номинацияны Тамара Фомина?а (Б?л?? улуу?а) дохсун ытыс тыа?ыгар до?у?уоллатан туттарда.   Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Алексей Дьячковскай оло?хо эйгэтин тула мустубут дьону э?эрдэлээтэ. 2017 сыл т?м?г?нэн "Оло?хону басты? толорооччу" дохсун ааты Николай Григорьевка (Чурапчы улуу?а), "Басты? Оло?хону тар?атааччы" ааты Светлана Иванова?а (Б?л?? улуу?а), "Басты? у?уйааччы" аатын Лидия Сивцева?а (Чурапчы улуу?а) туттартаата.   ?р?сп??б?л?кэтээ?и Оло?хо Ассоциацията общественнай т?мс?? бэрэссэдээтэлэ Феврония Шишигина б?г???? к???э ?р?сп??б?л?кэбитигэр оло?хону 140 ки?и толорорун, 4 Ийэ оло?хо?ут баарын, 35 диэри саастаах 32 оло?хо?уттаахпытын уонна 200-тэн тахса о?о-ыччат оло?холуурун и?итиннэрдэ. Оло?хону ??рэтии, иитии педагогиката оло?урбутун бэлиэтээтэ. "Ытык оло?хо?ут", "Ийэ кут", "Ыччат оло?хо?ут" т?мс??лэр дьоруо аттыы айаннатан ?лэлии сылдьалларын эттэ. Басты?нартан басты?нарга Оло?хо Ассоциациятын бириэмийэлэрин туттартаата.   Амма улуу?ун ба?ылыга Николай Архипов , Мэ?э Ха?алас улуу?ун ба?ылыгын бастакы солбуйааччы Павел Сазонов э?эрдэ тылларын эттилэр, улуустарын на?араадаларын туттартаатылар.   Мустубут дьон Оло?хо театра туруорбут "Оло?хо" дь???й??т?н (режиссер Валентин Макаров ) биир тыынынан к?рд?лэр. Оло?хо?о быйыл са?а ??рэхтэрин б?тэрбит эдэр артыыстар оонньоотулар. Долло?утар тойук дуора?ыйда, кылы?ахтаах ырыа и?илиннэ, сырдык, хара?а к??стэр охсу?уулара, орто дойдуга уйгулаах олох т?стэнэрэ к???ннэ.   Оло?хо декадатын чэрчитинэн икки нэдиэлэ устата улуустарга, нэ?илиэктэргэ тэрээ?иннэр буолуохтара. Т?м?кт??р с?р?н тэрээ?ин ахсынньы 9 к?н?гэр, ?гэс бы?ыытынан сайын Оло?хо ы?ыа?а ы?ыллар улуу?угар Алда??а ыытыллыа?а.   Ил Т?мэн пресс-сулууспата